01/07/2026

Η συνεχής αύξηση των περιστατικών phishing και ηλεκτρονικής τραπεζικής απάτης οδηγεί τα ελληνικά δικαστήρια σε αυστηρότερο έλεγχο των υποχρεώσεων των τραπεζών, μεταβάλλοντας σταδιακά το πλαίσιο κατανομής της ευθύνης μεταξύ πιστωτικών ιδρυμάτων και πελατών. Η σύγχρονη νομολογία κρίνει ότι η απλή χρήση προσωπικών κωδικών ή κωδικών μιας χρήσης (OTP) δεν αρκεί για να θεωρηθεί ότι ο πελάτης ενέκρινε έγκυρα μια συναλλαγή, εφόσον αυτή προέκυψε κατόπιν εξαπάτησης. Αντίθετα, εξετάζεται κατά πόσο η τράπεζα είχε λάβει επαρκή μέτρα ασφαλείας, μηχανισμούς ανίχνευσης ύποπτων συναλλαγών και διαδικασίες άμεσης παρέμβασης.

Βασικό νομικό έρεισμα αποτελεί ο Ν. 4537/2018 για τις υπηρεσίες πληρωμών, ο οποίος αντιμετωπίζεται ως ειδικό πλαίσιο προστασίας των χρηστών. Σειρά πρόσφατων δικαστικών αποφάσεων υποχρέωσαν τράπεζες να αποζημιώσουν πελάτες που εξαπατήθηκαν μέσω ψεύτικων ιστοσελίδων web banking ή ύποπτων εμβασμάτων, επιδικάζοντας επιστροφές ποσών που κυμαίνονταν από 10.000 έως και σχεδόν 100.000 ευρώ, καθώς και αποζημιώσεις για ηθική βλάβη.

Τα δικαστήρια δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στην ικανότητα των τραπεζών να εντοπίζουν ασυνήθιστα μοτίβα συναλλαγών, να μπλοκάρουν ύποπτες μεταφορές χρημάτων και να προστατεύουν τους πελάτες από παραπλανητικές ιστοσελίδες που μιμούνται τις ηλεκτρονικές τραπεζικές υπηρεσίες. Σε αρκετές περιπτώσεις κρίθηκε ότι η αδυναμία ενεργοποίησης των σχετικών μηχανισμών συνιστά παράβαση των υποχρεώσεων των τραπεζών.

Ωστόσο, η νομολογία δεν απαλλάσσει πλήρως τους πελάτες από την ευθύνη. Όπου αποδείχθηκε ότι οι χρήστες αγνόησαν εμφανείς ενδείξεις απάτης, καταχώρισαν κωδικούς σε ύποπτα μηνύματα, αποθήκευσαν ανασφαλώς τα διαπιστευτήριά τους ή καθυστέρησαν να ειδοποιήσουν την τράπεζα, τα δικαστήρια απέρριψαν τις αξιώσεις αποζημίωσης ή αναγνώρισαν συνυπαιτιότητα. Σε ορισμένες περιπτώσεις η ευθύνη κατανεμήθηκε ισόποσα μεταξύ τράπεζας και πελάτη.

Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο ενισχύεται η τάση υπέρ της προστασίας των καταναλωτών. Πρόταση του Γενικού Εισαγγελέα του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποστηρίζει ότι οι τράπεζες οφείλουν καταρχήν να επιστρέφουν άμεσα τα ποσά μη εγκεκριμένων συναλλαγών και μόνο εφόσον αποδείξουν δόλο ή βαριά αμέλεια του πελάτη να μπορούν να μετακυλίσουν σε αυτόν τη ζημία.

Οι πρόσφατες αποφάσεις καταδεικνύουν επίσης ότι οι αγωγές για περιστατικά phishing πρέπει να είναι απολύτως τεκμηριωμένες, με αναλυτική περιγραφή των μηνυμάτων που ελήφθησαν, των ενεργειών του χρήστη, της επίμαχης συναλλαγής και των συγκεκριμένων παραλείψεων της τράπεζας. Συνολικά, η νομολογία διαμορφώνει ένα νέο πλαίσιο, στο οποίο η ασφάλεια των ηλεκτρονικών συναλλαγών αποτελεί κοινή ευθύνη τραπεζών και πελατών, με αυξημένες πλέον απαιτήσεις για τα πιστωτικά ιδρύματα.

Η ομάδα της BOXmind