21/09/2026

Η φορολογική κατοικία καθορίζει σε ποια χώρα φορολογείται ένα φυσικό πρόσωπο και ποια εισοδήματά του υπάγονται σε φορολογία. Σύμφωνα με το πρότυπο του ΟΟΣΑ, στο οποίο βασίζονται οι Συμβάσεις Αποφυγής Διπλής Φορολογίας, βασικό στοιχείο αποτελεί το κράτος στο οποίο το πρόσωπο υπόκειται σε συνολική φορολόγηση, μεταξύ άλλων λόγω κατοικίας, διαμονής ή άλλων συναφών κριτηρίων.

Η άσκηση μιας δραστηριότητας στην Ελλάδα δεν αρκεί από μόνη της για να καταστήσει έναν κάτοικο εξωτερικού φορολογικό κάτοικο Ελλάδας. Για παράδειγμα, η ιδιότητα του αγρότη στην Ελλάδα δεν θεμελιώνει αυτομάτως φορολογική κατοικία, εφόσον το φυσικό πρόσωπο αποδεικνύει ότι έχει οργανώσει μόνιμα και σταθερά τη ζωή του στο εξωτερικό.

Αντίστοιχα, η συμμετοχή στη διοίκηση ελληνικής εταιρείας δεν συνεπάγεται από μόνη της μεταφορά της φορολογικής κατοικίας στην Ελλάδα. Το ίδιο ισχύει για μέλη διοικητικών συμβουλίων, διαχειριστές εταιρειών ή άλλα πρόσωπα που συμμετέχουν στη διοίκηση νομικών οντοτήτων. Επίσης, η άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας, η εκμετάλλευση ακινήτων ή η αγροτική δραστηριότητα στην Ελλάδα δεν αρκούν αυτοτελώς για τη θεμελίωση φορολογικής κατοικίας, όταν αποδεικνύεται ότι η μόνιμη και σταθερή εγκατάσταση του προσώπου βρίσκεται στην αλλοδαπή.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι τα εισοδήματα που προκύπτουν στην Ελλάδα δεν φορολογούνται στη χώρα. Η φορολογική τους μεταχείριση εξετάζεται με βάση την ελληνική νομοθεσία και, όπου υπάρχει, τη σχετική Σύμβαση Αποφυγής Διπλής Φορολογίας μεταξύ της Ελλάδας και του άλλου κράτους. Κάθε περίπτωση πρέπει, επομένως, να αξιολογείται με βάση τόσο την πηγή του εισοδήματος όσο και τη χώρα φορολογικής κατοικίας.

Διαφορετικοί κανόνες ισχύουν για τους φορολογικούς κατοίκους Ελλάδας, οι οποίοι φορολογούνται καταρχήν για το παγκόσμιο εισόδημά τους. Έτσι, εισοδήματα από επενδύσεις στο εξωτερικό, όπως μερίσματα, τόκοι και κέρδη από μετοχές, μπορεί να υπάγονται σε φορολογία στην Ελλάδα. Και σε αυτές τις περιπτώσεις, όμως, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι προβλέψεις της αντίστοιχης Σύμβασης Αποφυγής Διπλής Φορολογίας, ώστε να αντιμετωπίζονται ζητήματα διπλής φορολόγησης.

Ειδική αντιμετώπιση προβλέπεται για τα εισοδήματα ανήλικων φορολογικών κατοίκων Ελλάδας από το εξωτερικό. Κατά κανόνα, τα εισοδήματα αυτά προστίθενται στα εισοδήματα του γονέα που έχει τη σχετική φορολογική υποχρέωση. Ωστόσο, το ανήλικο υποβάλλει δική του φορολογική δήλωση για εισόδημα από εργασιακή σχέση ή για σύνταξη που λαμβάνει λόγω θανάτου γονέα.

Η φορολογική κατοικία έχει, επομένως, καθοριστική σημασία για τη φορολογική μεταχείριση εισοδημάτων που αποκτώνται στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Ιδιαίτερα για όσους έχουν οικονομική, επενδυτική ή επαγγελματική δραστηριότητα σε περισσότερες από μία χώρες, είναι απαραίτητο να εξετάζονται τα πραγματικά δεδομένα κάθε περίπτωσης, η προέλευση των εισοδημάτων και οι προβλέψεις της αντίστοιχης Σύμβασης Αποφυγής Διπλής Φορολογίας.