02/09/2026

Περιορισμένη παραμένει η αξιοποίηση της ρύθμισης που επιτρέπει σε ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες με οφειλές προς τον ΕΦΚΑ να συνταξιοδοτηθούν, παρά την αύξηση των επιτρεπόμενων ορίων χρέους. Βασικό εμπόδιο φαίνεται να αποτελεί η υποχρεωτική συναίνεση για την άρση του τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου, προκειμένου να ελεγχθεί η οικονομική κατάσταση των υποψήφιων συνταξιούχων.

Με τον Ν. 5078/2023, το ανώτατο ύψος οφειλής για τη συγκεκριμένη διαδικασία αυξήθηκε στις 30.000 ευρώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες και στις 10.000 ευρώ για τους αγρότες. Ωστόσο, η ανταπόκριση των ασφαλισμένων παραμένει χαμηλή. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ, έχουν υποβληθεί συνολικά 12.377 αιτήσεις, από τις οποίες εγκρίθηκαν 7.345, ποσοστό 59,34%. Άλλες 3.160 αιτήσεις απορρίφθηκαν, ενώ 1.872 παραμένουν σε εκκρεμότητα.

Καθοριστικό ρόλο στην περιορισμένη αξιοποίηση της ρύθμισης φαίνεται να διαδραματίζουν οι προϋποθέσεις ένταξης. Για να υπαχθεί ένας οφειλέτης στη διαδικασία, απαιτείται να συναινέσει στην άρση του τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου, ώστε να ελεγχθούν οι καταθέσεις και συνολικά η οικονομική του κατάσταση. Η συγκεκριμένη προϋπόθεση φαίνεται να λειτουργεί αποτρεπτικά για σημαντικό αριθμό ασφαλισμένων.

Για όσους τελικά ενταχθούν, προβλέπεται παρακράτηση του 60% της μηνιαίας σύνταξης μέχρι η οφειλή να μειωθεί από τις 30.000 στις 20.000 ευρώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες και από τις 10.000 στις 6.000 ευρώ για τους αγρότες. Στη συνέχεια, το υπόλοιπο χρέος εξοφλείται σε έως 60 μηνιαίες δόσεις, με ελάχιστη δόση 50 ευρώ.

Η περιορισμένη ανταπόκριση αποκτά μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη το συνολικό ύψος των ασφαλιστικών οφειλών. Σύμφωνα με στοιχεία του ΚΕΑΟ, 328.701 μητρώα οφειλετών εμφανίζουν χρέη άνω των 30.000 ευρώ, ενώ 154.214 βρίσκονται στην κατηγορία οφειλών από 30.000 έως 50.000 ευρώ. Παράλληλα, εκτιμάται ότι μεγάλος αριθμός ελεύθερων επαγγελματιών, αυτοαπασχολουμένων και αγροτών έχει συμπληρώσει τις ηλικιακές και ασφαλιστικές προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, αλλά αδυνατεί να λάβει σύνταξη λόγω των συσσωρευμένων οφειλών.

Με δεδομένο το μέγεθος του προβλήματος, έχουν κατατεθεί προτάσεις για αλλαγές στο υφιστάμενο καθεστώς. Η ΕΝΥΠΕΚΚ προτείνει, μεταξύ άλλων, την αύξηση του ανώτατου ορίου οφειλής στις 50.000 ευρώ για όλες τις κατηγορίες, τη διαγραφή παλαιών οφειλών και προσαυξήσεων και την επαναφορά της ρύθμισης των 120 δόσεων για χρέη προς τον ΕΦΚΑ.

Το ζήτημα παραμένει κρίσιμο, καθώς η αποτελεσματικότητα της υφιστάμενης ρύθμισης θα κρίνει κατά πόσο ασφαλισμένοι που έχουν θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα, αλλά διατηρούν υψηλές οφειλές, θα μπορέσουν τελικά να εξέλθουν από την επαγγελματική δραστηριότητα και να λάβουν σύνταξη.

Η ομάδα της ΒΟΧmind