26/03/2026

Σε ένα περιβάλλον έντονης κοινωνικής και οικονομικής πίεσης, η συζήτηση γύρω από τη διαχείριση των «κόκκινων» δανείων στην Ελλάδα εξακολουθεί να δηλητηριάζεται από ένα σύννεφο παραπληροφόρησης. Πίσω από τις κραυγές περί κοινωνικής αδικίας και τραπεζικής αυθαιρεσίας, διαμορφώνεται μια πιο σύνθετη και ανησυχητική πραγματικότητα: η δράση στρατηγικών κακοπληρωτών που εκμεταλλεύονται το σύστημα και τις ανεπάρκειές του, υποδυόμενοι τους ευάλωτους δανειολήπτες.

Στην καρδιά του προβλήματος βρίσκεται η στρέβλωση της έννοιας του ευάλωτου οφειλέτη. Άτομα με οικονομική επιφάνεια, αλλά χωρίς πρόθεση αποπληρωμής των υποχρεώσεών τους, εμφανίζονται ως θύματα της κρίσης. Με αυτόν τον τρόπο, καταφέρνουν να εξασφαλίζουν καθυστερήσεις στις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης, αποφεύγοντας τη ρευστοποίηση περιουσιακών στοιχείων. Το φαινόμενο δεν είναι μεμονωμένο. Αντιθέτως, έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά οργανωμένου «οικοσυστήματος», με τη συμμετοχή νομικών, οικονομολόγων, αλλά και πολιτικών προσώπων, που –άμεσα ή έμμεσα– προσφέρουν κάλυψη ή ενισχύουν τη δημόσια παρουσία των συγκεκριμένων αφηγήσεων.

Οι στρατηγικοί κακοπληρωτές φαίνεται να αξιοποιούν μια καλά δομημένη στρατηγική: νομικές προσφυγές, επικοινωνιακή πίεση και δημόσια καταγγελία τραπεζών και εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers). Μέσα από αυτή τη διαδικασία, κερδίζουν χρόνο και δημιουργούν πολιτικό και κοινωνικό κόστος για όσους επιχειρούν την εφαρμογή των προβλεπόμενων διαδικασιών. Παράλληλα, δεν διστάζουν να «εργαλειοποιούν» πραγματικά ευάλωτους πολίτες, καλώντας τους να ενταχθούν σε κινήσεις ή πρωτοβουλίες με υποσχέσεις «σίγουρων λύσεων». Έτσι, η κοινωνική ευαισθησία μετατρέπεται σε εργαλείο πίεσης, ενώ οι πραγματικά αδύναμοι κινδυνεύουν να παρασυρθούν σε αδιέξοδες επιλογές.

Η επιθετική ρητορική κατά τραπεζών και servicers έχει, σε ορισμένες περιπτώσεις, ξεπερνά τα όρια της πολιτικής αντιπαράθεσης όπως έδειξε και το πρόσφατο περιστατικό με τον ξυλοδαρμό υψηλόβαθμου στελέχους εταιρείας διαχείρισης απαιτήσεων (CEPAL) από άγνωστα άτομα, αναδεικνύοντας έτσι την επικίνδυνη κλιμάκωση του κλίματος. Το γεγονός αυτό, αν και καταδικάστηκε ευρέως, εντάσσεται –κατά τραπεζικούς κύκλους– σε ένα ευρύτερο πλαίσιο στοχοποίησης προσώπων και θεσμών, που ενισχύεται από ανυπόστατες ή υπερβολικές καταγγελίες.

Ένα από τα βασικά επιχειρήματα που προβάλλονται αφορά τη λεγόμενη «τριγωνική σχέση» μεταξύ τραπεζών, servicers και εταιρειών διαχείρισης ακινήτων. Ωστόσο, τραπεζικές πηγές υποστηρίζουν ότι η εικόνα αυτή είναι παραπλανητική αφού στο πλαίσιο του σχεδίου «Ηρακλής», οι τράπεζες συμμετείχαν κυρίως κεφαλαιακά, χωρίς άμεσο οικονομικό όφελος από τη διαχείριση των ακινήτων. Τα έσοδα από τις από τις τιτλοποιήσεις δανείων χρησιμοποιούνται κατά προτεραιότητα για την αποπληρωμή των λεγόμενων senior bonds, μειώνοντας αντίστοιχα τις εγγυήσεις του Ελληνικού Δημοσίου και, κατ’ επέκταση, την επιβάρυνση των φορολογουμένων.

Αντίστοιχα, οι κατηγορίες περί σκόπιμης καθυστέρησης στην πώληση ακινήτων αντικρούονται με το επιχείρημα ότι οι διαδικασίες απαιτούν εκτεταμένες νομικές και πολεοδομικές τακτοποιήσεις. Οι καθυστερήσεις, δεν εξυπηρετούν τις τράπεζες, αλλά αποτελούν αναγκαία προϋπόθεση για τη νόμιμη και ομαλή διάθεση των ακινήτων στην αγορά.

Το κρίσιμο ζήτημα που ανακύπτει είναι η διάκριση μεταξύ πραγματικά ευάλωτων δανειοληπτών και εκείνων που εκμεταλλεύονται το σύστημα. Όταν οι δεύτεροι καταφέρνουν να κρύβονται πίσω από τους πρώτους, το αποτέλεσμα είναι διπλά επιζήμιο: αφενός υπονομεύεται η αποτελεσματικότητα των μηχανισμών διαχείρισης χρέους και αφετέρου πλήττεται η κοινωνική δικαιοσύνη.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί, τέλος, το γεγονός ότι τέτοιες πρακτικές φαίνεται να βρίσκουν –σε ορισμένες περιπτώσεις– πολιτική κάλυψη και δημόσιο βήμα. Αυτό, σύμφωνα με τραπεζικές πηγές, όχι μόνο δυσχεραίνει την εξυγίανση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, αλλά ενισχύει και μια κουλτούρα ατιμωρησίας.

 
H ομάδα της ΒΟXmind