19/08/2026

Παρά τη σημαντική υποχώρηση της ανεργίας και τις αυξανόμενες ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε κρίσιμους κλάδους της ελληνικής οικονομίας, το υφιστάμενο σύστημα κοινωνικών παροχών και φορολογικών επιβαρύνσεων μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να δημιουργεί αντικίνητρα για την ένταξη στην αγορά εργασίας ή την αύξηση των αποδοχών.

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Οικονομικό Δελτίο της Τράπεζας της Ελλάδος, ο τρόπος με τον οποίο συνδυάζονται φόροι, ασφαλιστικές εισφορές και εισοδηματικά κριτήρια για τη χορήγηση επιδομάτων μπορεί να εγκλωβίσει νοικοκυριά σε «παγίδες φτώχειας και ανεργίας». Παροχές όπως το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, το Επίδομα Στέγασης, το Επίδομα Παιδιού και τα voucher βρεφονηπιακών σταθμών μπορεί να διακόπτονται όταν αυξάνεται το οικογενειακό εισόδημα, περιορίζοντας σημαντικά το πραγματικό οικονομικό όφελος από την εργασία.

Κρίσιμος δείκτης είναι ο Συντελεστής Φορολόγησης Συμμετοχής (Participation Tax Rate – PTR), ο οποίος αποτυπώνει πόσο από το πρόσθετο εισόδημα που αποκτά ένα νοικοκυριό μέσω της εργασίας χάνεται εξαιτίας φόρων, εισφορών και περικοπής κοινωνικών παροχών. Σε ακραίες περιπτώσεις που αναφέρονται στη μελέτη, η συνολική επιβάρυνση μπορεί να φτάσει ακόμη και το 99,6%.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα μητέρας που, εγκαταλείποντας την ανεργία για να εργαστεί με πλήρη απασχόληση και κατώτατο μισθό, χάνει το επίδομα ανεργίας, το voucher βρεφονηπιακού σταθμού και άλλες κοινωνικές παροχές. Μαζί με φόρους και ασφαλιστικές εισφορές, το πραγματικό όφελος περιορίζεται σε μόλις 0,40 ευρώ για κάθε 100 ευρώ πρόσθετου μισθού, καθιστώντας την ανάληψη εργασίας οικονομικά ασύμφορη.

Αντίστοιχα προβλήματα προκαλούν οι απότομες διακοπές των παροχών όταν ξεπερνιούνται συγκεκριμένα εισοδηματικά όρια. Μια μικρή αύξηση μισθού ή μια προαγωγή μπορεί να οδηγήσει στην πλήρη απώλεια ενός επιδόματος, με αποτέλεσμα ο εργαζόμενος να καταλήγει τελικά με χαμηλότερο διαθέσιμο εισόδημα.

Οι ερευνητές εισηγούνται σταδιακή και αναλογική μείωση των επιδομάτων όσο αυξάνεται το εισόδημα, θέσπιση ορίου στη συνολική επιβάρυνση από φόρους, εισφορές και απώλεια παροχών, καθώς και καθολική πρόσβαση σε κρίσιμες κοινωνικές υπηρεσίες, όπως οι βρεφονηπιακοί σταθμοί.

Βασικός στόχος των προτάσεων δεν είναι ο περιορισμός του κοινωνικού κράτους, αλλά ο επανασχεδιασμός του, ώστε κάθε πρόσθετο ευρώ από την εργασία να αυξάνει το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα. Με αυτόν τον τρόπο, η κοινωνική προστασία θα μπορεί να λειτουργεί ως γέφυρα προς την απασχόληση και όχι ως οικονομικό αντικίνητρο για την εργασία και τη μισθολογική εξέλιξη.

Η ομάδα της BOXmind