09/06/2026

Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προωθεί σημαντική αλλαγή στο θεσμικό πλαίσιο του Εξωδικαστικού Μηχανισμού Ρύθμισης Οφειλών, η οποία ενισχύει δραστικά τα «όπλα» των τραπεζών και των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) απέναντι στους οφειλέτες που αθετούν τις ρυθμίσεις τους. Η νέα διάταξη, μετατρέπει ουσιαστικά τη σύμβαση αναδιάρθρωσης χρεών σε εκτελεστό τίτλο, επιτρέποντας στους πιστωτές να προχωρούν ταχύτερα σε κατασχέσεις και πλειστηριασμούς χωρίς να απαιτείται προηγουμένως η έκδοση διαταγής πληρωμής από τα δικαστήρια.

Η αλλαγή θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη καθώς έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ρυθμίσεις μέσω του Εξωδικαστικού έχουν αυξηθεί σημαντικά. Σύμφωνα με στοιχεία του Απριλίου 2026, οι επιτυχείς ρυθμίσεις έχουν ξεπεράσει τις 60.000, αφορώντας οφειλές σχεδόν 19 δισ. ευρώ, ενώ περισσότερες από 31.500 περιπτώσεις περιλαμβάνουν τραπεζικά δάνεια και λοιπές υποχρεώσεις προς χρηματοδοτικούς φορείς. Παράλληλα, εκτιμάται ότι ποσοστό άνω του 15% των ρυθμίσεων παρουσιάζει ήδη καθυστερήσεις πληρωμών, ενώ αρκετοί οφειλέτες δυσκολεύονται να παραμείνουν συνεπείς στα συμφωνημένα πλάνα αποπληρωμής.

Με το ισχύον καθεστώς, όταν ένας δανειολήπτης έχανε τη ρύθμισή του, ο πιστωτής όφειλε να προσφύγει στη δικαιοσύνη για να εξασφαλίσει διαταγή πληρωμής πριν κινηθεί διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης. Η νέα νομοθετική παρέμβαση καταργεί ουσιαστικά αυτό το ενδιάμεσο στάδιο. Η σύμβαση που υπογράφεται στο πλαίσιο του Εξωδικαστικού αναγνωρίζεται πλέον ως αυτοτελής εκτελεστή πράξη και οι πιστωτές μπορούν να λαμβάνουν άμεσα το απαιτούμενο «απόγραφο» από τον δικαστή και να προχωρούν σε μέτρα είσπραξης.

Η απώλεια της ρύθμισης θα επέρχεται όταν οι απλήρωτες δόσεις υπερβαίνουν αθροιστικά τις τρεις δόσεις ή το 3% του συνολικά ρυθμισμένου ποσού. Από τη στιγμή εκείνη, ο πιστωτής αποκτά τη δυνατότητα να κινήσει άμεσα διαδικασίες κατάσχεσης τραπεζικών λογαριασμών, εγγραφής προσημειώσεων και πλειστηριασμών ακινήτων. Παράλληλα, ακυρώνονται όλα τα οφέλη της ρύθμισης, όπως οι διαγραφές οφειλών και οι ευνοϊκοί όροι αποπληρωμής. Το χρέος επανέρχεται στο ύψος που βρισκόταν πριν από τη συμφωνία, αφαιρουμένων μόνο των ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί, και καθίσταται άμεσα απαιτητό στο σύνολό του.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η νέα ρύθμιση δεν θα εφαρμοστεί μόνο σε νέες συμβάσεις Εξωδικαστικού αλλά και σε υφιστάμενες συμφωνίες, εφόσον η αθέτησή τους συμβεί μετά την έναρξη ισχύος του νέου νόμου. Επιπλέον, οι συνέπειες δεν περιορίζονται μόνο στον πρωτοφειλέτη, αλλά επεκτείνονται και σε εγγυητές ή συνοφειλέτες που έχουν υπογράψει τη σύμβαση αναδιάρθρωσης, θέτοντας σε κίνδυνο και τη δική τους περιουσία.

Νομικοί επισημαίνουν ότι η αυστηροποίηση του πλαισίου συνδέεται και με τις αδυναμίες του ίδιου του μηχανισμού. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι προτάσεις ρύθμισης θεωρούνται μη βιώσιμες, καθώς προβλέπουν δόσεις δυσανάλογες προς τις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες των οφειλετών. Πολλοί δανειολήπτες αποδέχθηκαν τέτοιες ρυθμίσεις προκειμένου να αποφύγουν έναν άμεσο πλειστηριασμό και να κερδίσουν χρόνο, γεγονός που σήμερα οδηγεί σε αυξημένα ποσοστά αθέτησης.

Παρά τη σημαντική ενίσχυση των δικαιωμάτων των πιστωτών, το νομοσχέδιο διατηρεί τις προβλεπόμενες ένδικες προστασίες για τους οφειλέτες. Σε περίπτωση που κινηθούν διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης, ο οφειλέτης μπορεί να ασκήσει ανακοπή κατά της εκτέλεσης και να ζητήσει αναστολή των μέτρων έως την εκδίκαση της υπόθεσης. Νομικά επιχειρήματα μπορεί να αφορούν λάθη στον υπολογισμό της οφειλής, καταχρηστικές χρεώσεις ή ειδικές περιστάσεις που δικαιολογούν την προσωρινή αδυναμία πληρωμής.

Παράλληλα, προβλέπονται και εναλλακτικές λύσεις για όσους αδυνατούν αντικειμενικά να εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις τους. Οι οφειλέτες μπορούν να επιδιώξουν νέα διμερή διαπραγμάτευση με τον πιστωτή, να ενταχθούν στο καθεστώς προστασίας των ευάλωτων νοικοκυριών μέσω του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων ή, ως έσχατη λύση, να προσφύγουν στη διαδικασία πτώχευσης και απαλλαγής από τα χρέη σύμφωνα με τον Ν. 4738/2020.

Συνολικά, η προωθούμενη μεταρρύθμιση σηματοδοτεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό από τη θέσπισή του. Στόχος της κυβέρνησης είναι να περιοριστούν οι αθετήσεις ρυθμίσεων και να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα των εισπράξεων, ωστόσο η εξέλιξη προκαλεί έντονο προβληματισμό καθώς αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο ταχύτερων κατασχέσεων και πλειστηριασμών για χιλιάδες δανειολήπτες που ήδη δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.