11/02/2026

Η απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου υπέρ των δανειοληπτών του νόμου Κατσέλη, που διατηρεί τον υπολογισμό των τόκων στη μηνιαία δόση και όχι στο σύνολο της οφειλής, ωφελεί περίπου 350.000 νοικοκυριά που προστάτευσαν την πρώτη κατοικία τους. Παράλληλα όμως δημιουργεί σοβαρές ανησυχίες για το χρηματοπιστωτικό σύστημα και τα δημόσια οικονομικά. Η απόφαση έχει αναδρομική ισχύ, αλλά δεν υπάρχει αυτόματη διαδικασία επιστροφής των αχρεωστήτως καταβληθέντων.

Οι δανειολήπτες θα χρειαστεί να προβούν σε νομικές ενέργειες:

– Οι περισσότεροι θα κάνουν συμψηφισμό των υπερπληρωμένων τόκων με τις μελλοντικές δόσεις του δανείου.

– Όσοι έχουν σχεδόν αποπληρώσει το δάνειο θα πρέπει να διεκδικήσουν τα ποσά μέσω αγωγής.

Το δικαστήριο θεμελίωσε την απόφαση σε τρεις βασικούς λόγους: ο νόμος Κατσέλη έχει σκοπό την κοινωνική προστασία και επανένταξη του υπερχρεωμένου πολίτη, η δικαστική ρύθμιση δεν αποτελεί νέο δάνειο και η πρακτική των servicers οδηγούσε σε καταχρηστική κεφαλαιοποίηση τόκων. Ακόμη και με κυμαινόμενο επιτόκιο, η βάση υπολογισμού παραμένει η μηνιαία δόση και όχι το συνολικό υπόλοιπο.

Η απόφαση ανατρέπει τη μέχρι σήμερα πρακτική των servicers και διασφαλίζει ότι οι δανειολήπτες δεν θα πληρώνουν τόκους πάνω σε ποσά που δεν οφείλονται.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς η μείωση των ανακτήσεων από «κόκκινα» δάνεια μπορεί να προκαλέσει ζημία έως 1 δισ. ευρώ στις τιτλοποιήσεις του Σχεδίου «Ηρακλής» που εφαρμόστηκε από τον Δεκέμβριο του 2019 και αποτέλεσε τον βασικό μηχανισμό μείωσης των «κόκκινων» δανείων των ελληνικών τραπεζών μέσω τιτλοποιήσεων με κρατικές εγγυήσεις. Οι τράπεζες μετέφεραν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια σε ειδικά οχήματα (SPVs), τα οποία εξέδωσαν ομόλογα τριών κατηγοριών (senior, mezzanine, junior), με το Δημόσιο να εγγυάται μόνο τα senior ομόλογα, υπό την προϋπόθεση συμμετοχής ιδιωτών επενδυτών στα πιο ριψοκίνδυνα τμήματα.

Αν όμως οι ανακτήσεις από τα δάνεια δεν επαρκέσουν για την αποπληρωμή τους, ενεργοποιείται η κρατική εγγύηση, μεταφέροντας το κόστος στο Δημόσιο και κατ’ επέκταση στους φορολογούμενους. Οι ζημιές για τις τράπεζες εκτιμώνται γύρω στα 130 εκατ. ευρώ, ενώ για τους servicers θεωρούνται περιορισμένες.

Συνεπώς, το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο οι άμεσες οικονομικές απώλειες, αλλά ο κίνδυνος οι τράπεζες να γίνουν πιο συντηρητικές στη χορήγηση νέων, ιδίως στεγαστικών, δανείων. Επιπλέον, εκφράζονται φόβοι ότι η απόφαση ανοίγει τον δρόμο για ανάλογες διεκδικήσεις και από οφειλέτες που ρύθμισαν δάνεια μέσω εξωδικαστικού μηχανισμού. Συνολικά, ενώ η απόφαση ενισχύει κοινωνικά τους δανειολήπτες, μεταφέρει ένα σημαντικό οικονομικό ρίσκο στο κράτος και στους φορολογούμενους.

Η ομάδα της BOXmind