22/12/2025

Η αγορά και οι νοικοκυραίοι έχουν θυμώσει με τις τράπεζες. Αντιδρούν στην αντίφαση που σχεδόν όλοι οι πολίτες καταλαβαίνουν – ακόμη κι αν δεν τη λένε με αριθμούς. Οι ελληνικές τράπεζες πληρώνουν ελάχιστα για τις καταθέσεις μας, αλλά χρεώνουν ακριβά τα δάνεια που δίνουν στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Και η διαφορά ανάμεσα στα δύο παραμένει μεγάλη, ακόμη και τώρα που τα επιτόκια στην Ευρώπη αρχίζουν να υποχωρούν.

Με απλά λόγια, ο αποταμιευτής σχεδόν δεν αμείβεται, ενώ ο δανειολήπτης συνεχίζει να πληρώνει ακριβά. Αυτό δεν είναι απλώς αποτέλεσμα των διεθνών συνθηκών. Είναι κυρίως επιλογήτων τραπεζών που αξιοποιούν τον τρόπο λειτουργίας της αγοράς.

Γιατί συμβαίνει. Οι τράπεζες διαθέτουν σήμερα άφθονες καταθέσεις. Δεν χρειάζεται να «ανταγωνιστούν» έντονα για να προσελκύσουν χρήματα, άρα δεν πιέζονται να ανεβάσουν τα επιτόκια που δίνουν στους καταθέτες. Την ίδια στιγμή, τα δάνεια παραμένουν ακριβά, γιατί ο ανταγωνισμός είναι περιορισμένος και οι εναλλακτικές για πολίτες και επιχειρήσεις λίγες.

Το αποτέλεσμα είναι μια μεγάλη ψαλίδα: χαμηλή απόδοση για όποιον βάζει τα χρήματα του στην τράπεζα, υψηλό κόστος για όποιον χρειάζεται χρηματοδότηση.

Ποιος πληρώνει το τίμημα. Ο απλός καταθέτης βλέπει τις αποταμιεύσεις του να «ροκανίζονται» από τον πληθωρισμό. Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις δυσκολεύονται να επενδύσουν. Η οικονομία λειτουργεί με ακριβό χρήμα στην πίστωση και φθηνό χρήμα στην αποταμίευση – έναν συνδυασμό που δεν βοηθά την ανάπτυξη.

Κι όλα αυτά συμβαίνουν σε μια χώρα που πέρασε κρίση, οι τράπεζες χρηματοδοτήθηκαν από την κοινωνία, όπου η εμπιστοσύνη στο τραπεζικό σύστημα δεν είναι αυτονόητη αλλά κατακτιέται ξανά με κόπο.

Το πρόβλημα δεν λύνεται μόνο του. Οι τραπεζίτες έχουν εύκολη απάντηση: «η αγορά έτσι λειτουργεί». Όμως όταν η αγορά έχει λίγους παίκτες, που λίγο πού λειτουργούν σαν παρέα μπριτζ και μικρή κινητικότητα πελατών, δεν αυτορρυθμίζεται εύκολα.

Χρειάζεται πιο εύκολη μετακίνηση καταθέσεων από τράπεζα σε τράπεζα, πιο απλά και καθαρά προϊόντα αποταμίευσης, πραγματικός ανταγωνισμός, όχι μόνο στα λόγια. Και ενδεχομένως χρειάζεται κάποιου είδους χρηματοδοτικό αντίδοτο στην τραπεζική πλεονεξία.

Η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στα επιτόκια καταθέσεων και δανείων δεν είναι τεχνικό ζήτημα. Ούτε απόφαση ενός μυστικού κογκλάβιου. Είναι ζήτημα ισορροπίας και εμπιστοσύνης. Όσο οι τράπεζες αμείβουν ελάχιστα την αποταμίευση και χρεώνουν ακριβά την πίστωση, τόσο θα δυσκολεύονται να πείσουν ότι λειτουργούν ως μοχλός ανάπτυξης. Η εντύπωση που θα εμπεδώνεται στην αγορά θα είναι ότι  λειτουργούν κυρίως ως μηχανή χρήματος για τους μετόχους τους. Και έτσι θα εξακολουθήσουν να υποβαθμίζουν το κύρος τους σε σύμβολο αδικίας και απόστασης για τους πολίτες.

Πηγή: economico.gr