02/03/2026

Η περίοδος των γαλαντόμων ρυθμίσεων τελείωσε με την αύξηση των προστίμων κατά 40% και τους ελεγκτές δόμησης να είναι προ των πυλών. Πλέον, η νομιμοποίηση μεγάλων αυθαιρέτων για πολλούς θα καταλήξει σε αδιέξοδο αφού με τις νέες ρυθμίσεις που ανακοίνωσε το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, οι ιδιοκτήτες που καθυστέρησαν να ενταχθούν στις προηγούμενες ρυθμίσεις έρχονται αντιμέτωποι αύξηση 40% στα πρόστιμα, το οποίο θα ισχύει μέχρι τον Μάρτιο του 2028.

Αν αναλογιστεί κανείς ότι τα πρόστιμα υπολογίζονται με βάση την τιμή ζώνης, το μέγεθος και την παλαιότητα, η επιβάρυνση αυτή μπορεί να μετατρέψει μια τυπική τακτοποίηση σε μια δυσβάσταχτη δαπάνη.

Ωστόσο, το πραγματικό «stop» αφορά στη δυνατότητα νομιμοποίησης των μεγάλων αυθαιρέτων, της λεγόμενης «κατηγορίας 5», δηλαδή εκείνα με υπερβάσεις άνω του 40% ή κτίρια χωρίς καμία οικοδομική άδεια.

Για αυτά τα ακίνητα, η πλατφόρμα παραμένει κλειστή από το 2020 και παρότι το Υπουργείο εξετάζει το ενδεχόμενο να την ανοίξει ξανά, στέλνει μήνυμα ότι η νομιμοποίηση δεν θα είναι πλέον ούτε απλή ούτε εγγυημένη καθώς αν ανοίξει η πλατφόρμα, οι ιδιοκτήτες μεγάλων αυθαιρέτων θα πρέπει να πληρούν τις εξής προϋποθέσεις:

– Δεν θα αρκεί μια απλή δήλωση μηχανικού. Θα απαιτείται έλεγχος από ανεξάρτητο Ελεγκτή Δόμησης, ο οποίος θα επιβεβαιώνει την ακρίβεια των στοιχείων «επί του πεδίου».

– Η οριστική τακτοποίηση και η δυνατότητα μεταβίβασης θα επιτυγχάνονται μόνο με την ολοκλήρωση της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας, μια διαδικασία που απαιτεί επιπλέον χρόνο και έξοδα.

– Με την προσαύξηση του 40% να τρέχει, το συνολικό κόστος για ένα μεγάλο κτίσμα (άνω των 500 ή 1.000 τ.μ.) εκτοξεύεται σε επίπεδα που καθιστούν τη νομιμοποίηση οικονομικά ασύμφορη για πολλούς.

Δηλαδή, θα στοχεύεται ο περιορισμός της αυθαίρετης δόμησης μέσω της οικονομικής πίεσης. Όταν το κόστος νομιμοποίησης πλησιάζει ή ξεπερνά την αξία της αυθαιρεσίας, η τακτοποίηση «παγώνει», ενώ  αδιαπραγμάτευτοι παραμένουν οι περιορισμοί για κτίσματα σε περιοχές Natura ή για όσα χτίστηκαν μετά τον «κόκκινη γραμμή» του Ιουλίου 2011.

Έτσι, χιλιάδες μεγάλα ακίνητα κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς δυνατότητα μεταβίβασης, πώλησης ή ακόμη και ενεργειακής αναβάθμισης μέσω επιδοτούμενων προγραμμάτων. Στον αντίποδα, το Υπουργείο δείχνει πρόθεση να δώσει λύση στα αυθαίρετα των Δήμων (σχολεία, νηπιαγωγεία, γήπεδα), αναγνωρίζοντας ότι η έλλειψη οικοδομικών αδειών σε αυτά τα κτίρια εμποδίζει τη συντήρηση και την ασφάλειά τους καθώς εκεί η ανάγκη για κοινωνική ωφέλεια υπερτερεί των εισπρακτικών μέτρων.

H ομάδα της ΒΟΧmind